Van onze redacteur - Twello -
Zen, meditatie en taji quan aan de ene kant, projectmanagement en organisatieadvies aan de andere kant. Vele aspecten van oosterse technieken blijken heel goed toegepast te kunnen worden in Nederlandse organisaties. Iemand die dit samengaan van persoonlijke interesse en werk in de praktijk brengt is Joke Koppius, die onder andere organisatieadviseur is.
Afgestudeerd aan de landbouwuniversiteit van Wageningen als ingenieur Milieuhygiëne, heeft Koppius diverse banen gehad, waaronder bij EPON als hoofd van de afdeling milieuzaken. 'Wij produceerden een derde van de elektriciteit van Nederland en er kwam toen nogal wat kijken op het gebied van milieu.'
Op het moment dat zij en haar man besloten een reis naar India te maken, merkten zij dat het goed zou zijn meer van die cultuur en de religie te weten. Na enige omzwervingen kwamen zij bij de Stichting Filosofie Oost-West terecht en al spoedig werd Joke Koppius gevraagd in het bestuur te komen als vrijwilliger. Bij mij is dat overigens een glijdende schaal. Want wanneer is iets vrijwilligerswerk en wanneer is het gewoon werk? Als het mij maar boeit.'
In het bestuur van de stichting ging Koppius door met datgene waar zij goed in is: organiseren. 'De stichting zat nog in de rode cijfers en wij wilden meer cursisten binnenkrijgen tegen lagere kosten. Daar heb ik heel veel van geleerd: hoe je van een dubbeltje een kwartje kunt maken.' Inmiddels besteedt zij twee dagen per week aan 'vrijwilligerswerk'.
Filosofie Oost-West bestaat nu vijf jaar en het eerste lustrum wordt samen met het Studium Generale van de Universiteit van Utrecht georganiseerd. Aan de discussieronde aan het feestelijke slot van het seminar neemt ook Herman Wijffels deel, thans voorzitter van de SER. 'Dat is iemand die zich ervan bewust is dat er meer is dan het dominante westerse denken.'
Er is meer dan
het dominante Westerse denken
Door haar betrokkenheid bij Filosofie Oost-West leerde zij mensen kennen die op allerlei gebieden van de praktische filosofie bezig waren. Samen met hen ging zij haar kennis omzetten in trainingen. 'Ik geef met taji quan- en zenleraar Rudy van Cuyk managementtrainingen in het stiltecentrum De Slangenburg, verbonden aan het klooster van de Sint Willibrordusabdij in Doetinchem en ik ben bezig met de voorbereiding van een seminar oosterse veranderkunde - met zowel filosofiedocenten als docenten zen, aikido en taiji - bedoeld voor westerse managers.'
De belangstelling voor filosofie uit andere culturen is nog steeds groeiende. Niet alleen bij particulieren, maar ook vanuit de kant van het bedrijfsleven, waarbij vooral wordt gekeken hoe die praktische toepassing binnen het werk gebruikt kan worden. En daar is een markt voor, waarin zij zich als een vis in het water voelt. Een aspect van oosterse filosofie is bijvoorbeeld mediteren. 'Met een enkele opdrachtgever mediteer ik.' Zij vertelt het verhaal van een man die wel veel ideeën had, maar er weinig concreets mee deed. 'Hij was eerst nauwelijks te coachen omdat hij alweer met een ander idee bezig was. Wij zijn tussen de middag gaan mediteren om vervolgens over zijn plannen te brainstormen. Dat had een waanzinnig effect. Ik heb nog nooit zoveel effect gezien van een meditatie. Ik vind het fantastisch om te zien hoe mensen daardoor groeien binnen hun eigen organisatie.'
Hoewel zij de verschillende aspecten van haar werk met optimisme benadert, blijft ze ook Hollands nuchter. 'Ik heb niet de indruk dat er veel verandert in de managementcultuur. Maar ik zie natuurlijk maar een bepaald deel. Bij mij komen managers die wel weten dat niet alles met verstand is te beredeneren. De top van het bedrijfsleven houdt zich wel bezig met dingen als zingeving en motivatie, maar het gaat ook om de tweede laag. Ik vind dat er nog steeds te veel managers worden gekozen louter op het feit dat ze zo goed zijn in de dagelijkse routine, terwijl het zo belangrijk is dat ze goed met mensen kunnen omgaan en hen weten te stimuleren. ik ben altijd nog verbaasd dat de bv Nederland zo goed draait. Je ziet toch heel vaak dat de inzet van het personeel wordt verkwanseld door ze te demotiveren met allerlei dingen.'
Haar ervaring met het Nederlandse bedrijfsleven haalt zij niet alleen uit haar eigen praktijk. 'Ik heb weliswaar een eenmanszaak, maar ik werk graag samen. Zo zitten we met z'n tienen in de coöperatie MAGMA. De tijd dat alleen boeren in een coöperatie zaten, is voorbij. Het klinkt ouderwets, maar de coöperatie is weer helemaal terug. Als je geen maatschap of bv wilt, is dit een rechtsvorm waarin eenmanszaken, vof's of bv's goed kunnen samenwerken en waarin alles mag, maar niets hoeft.
Iets anders dat voortvloeide uit haar bemoeienis met Filosofie Oost-West is het produceren van websites, dat zij samen met haar vriendin, de kunstschilder Sinet Olthuis is gaan doen. 'We zijn gewoon klein begonnen. Alles wat we hoorden brachten we in de praktijk.' Voor Filosofie Oost-West maakten zij een website en uit de belangstelling van anderen hiervoor concludeerden zij dat er een markt voor was. 'Nu werken wij samen aan het product Andersites en verkopen dat ook. 'De ervaring die zij als organisatieadviseur heeft opgedaan, komt hier natuurlijk weer van pas. We beginnen zo'n bedrijf te vragen waarom ze eigenlijk een website willen hebben en wat ze ermee willen uitstralen.' Samenwerking is ook hierbij voor haar het sleutelwoord.
In de periode bij EPON raakte Koppius hevig geboeid door het waarom van wel en niet goed lopende projecten. 'Ik wilde te weten komen wat er de oorzaak van is dat een project al dan niet goed loopt. Ik besloot naar Twynstra Gudde te gaan om meer te leren over die organisatiekant. Bovendien wilde ik ook bij andere ondernemingen kwaliteits- en milieuzorg implementeren.'
Dat doet ze nog steeds, want volgens haar zijn er nog genoeg bedrijven en bedrijfjes in Nederland waar dat nog niet goed of alleen op papier geregeld is. 'Dat kan trouwens heel goed zonder dat het extreem duur is', zegt ze, alsof dat argument bedrijven alsnog over de streep kan trekken.
Zij voelt zich bevoorrecht dat zij zoveel interesses heeft die gebruikt kunnen worden voor haar werk. 'Ik barst van de energie en bovendien ben ik bijna altijd vrolijk. Dat is natuurlijk ook mijn kracht.'
C. SEITE, dinsdag 7 september 1999